Generatie Z: kenmerken en onderzoek
Gen Z leerde lopen met een tablet in de hand, maar ook met het besef dat de wereld onvoorspelbaar is.
Geboren:
Levensfase
Aantal
Maak kennis met Generatie Z
Maak kennis met Gen Z: geboren tussen 2000 en 2015. In Nederland telt deze generatie ruim 3.1 miljoen personen.
De eerste Z’ers zijn jong-volwassen en krijgen een steeds grotere rol op de arbeidsmarkt. De laatst geboren Z’ers zitten nog als adolescent in de schoolbanken.
Het is een veelzijdige generatie. Vol verschillen en persoonlijke eigenschappen. Maar ook herkenbaar aan wat je duidelijke generatiekenmerken kunt noemen. We nemen je graag mee in de wereld van Generatie Z.
Snel naar
Beter samenwerken met Generatie Z
Het boek ‘Anders dan jij denkt’ biedt je handvatten om optimaal samen te werken met Generatie Z.
Ontdek waarom de samenwerking tussen generaties soms stroef verloopt en merk wat je er zelf aan kunt veranderen. Download de gratis handout voor een eerste kennismaking.
De vormende jaren
De coronapandemie (2020-2022) drukte een zware stempel op de vorming van Generatie Z. De tienerjaren zijn cruciaal voor de vorming van je identiteit en het leren sociale contacten te leggen. Dat proces werd sterk verstoord door een serie maatregelen.
Lockdowns legden het leven op school, bij verenigingen en in het uitgaansleven plat.
Waar andere generaties de wereld verkenden aan de hand van reizen en schoolfeesten, deed Gen Z dat noodgedwongen via Zoom-schermen en TikTok.
Thuisonderwijs werd hun realiteit: leren via laptops terwijl ouders thuiswerkten aan de keukentafel. Zelfs feestjes, diploma-uitreikingen en studiekeuzes ontkwamen niet aan de anderhalve meter-regel.
Deze ervaring maakte Gen Z bewuster van hoe kwetsbaar systemen kunnen zijn. En van hoe moeilijk het is om hun belangen mee te laten wegen in tijden van crisis.
Nu krijgt iedere generatie krijgt te maken met crisissen tijdens de vormende jaren. Maar voor Gen Z hebben deze crisissen ook directe impact op het leven in Nederland. Denk aan:
- de energiecrisis en vluchtelingenstroom rond de oorlog in Oekraïne;
- het boerenprotest rond de stikstofproblemen;
- de eerder beschreven coronamaatregelen.
Digitale wereld
Vanaf jonge leeftijd is er een technologische ontwikkeling die veel aandacht krijgt. Gen Z maakt al tijdens de peuter- en kleutertijd kennis met touchscreens en tablets.
Schooltijd
Pas vanaf 2023 groeit de kritiek. Is de hypertransparantie en dominante rol van internet en telefoon wel wenselijk? Het leidt onder andere tot het mobieltjesverbod op middelbare scholen vanaf 2024.
Generatiekenmerken
Wat is nu kenmerkend voor Generatie Z?
Voor het schrijven van ons boek ‘Anders dan jij denkt’ hielden we bij generationjourney.nl een groot onderzoek in Nederland. Daarbij viel op dat je sommige kenmerken van Gen Z overal aantreft – ongeacht regio of opleidingsniveau.
- Directe feedback als basis voor groei – deze generatie is gewend aan constante feedback en gebruikt dit om zichzelf te ontwikkelen en zekerheid te krijgen
- Visuele communicatie boven tekst – beeld, video en emoji’s zijn hun natuurlijke communicatietaal
- Transparantie als verwachting – ze willen weten waarom iets gevraagd wordt en hoe het bijdraagt aan hun groei
- Groei als levensdoel – stilstand voelt onnatuurlijk, ze zoeken constant naar nieuwe uitdagingen en skills
- Pragmatisch idealisme – ze willen de wereld verbeteren, maar op een realistische, haalbare manier
Generatie Z op de werkvloer
- Gen Z vraagt bij elke opdracht: “Waarom moet dit zo?”
- Ze zijn scherp op werktijden, maar vooral als het henzelf goed uitkomt.
- Ze verwachten na een paar maanden al nieuwe uitdagingen of verantwoordelijkheden.
- Ze stellen directe vragen over salaris, groeipad en werk-privébalans tijdens sollicitatiegesprekken.
- Ze sturen liever een appje dan dat ze langskomen voor een vraag.
In plaats van deze gedragingen te veroordelen als respectloos of veeleisend, is het waardevol om je te verwonderen: waarom handelt Gen Z zo?
Een middelgrote organisatie merkte dat nieuwe Gen Z-medewerkers na hun eerste maand nog steeds vragen stelden die ‘allemaal in de map stonden’. Frustratie bij beide kanten: de HR-afdeling had maanden besteed aan een uitgebreide onboarding-reader, terwijl de jonge talenten zich verloren voelden in de organisatie.
Wat hier speelt? Gen Z is opgegroeid met video-instructies: van make-up tutorials tot programmeercursussen leerden ze alles via korte, visuele uitleg. De systemen die ze dagelijks gebruiken werken bovendien intuïtief. Er is geen handleiding nodig.
Wanneer ze dan werkplekken binnenstappen met trage systemen, complexe software en informatie verstopt in PDF’s, ontstaat een mismatch. Maar ligt dat aan Gen Z? Of profiteert iedereen van heldere, visuele communicatie en gebruiksvriendelijke tools?
De organisatie besloot hun onboarding om te gooien: korte instructievideo’s, een digitale kennisbank met zoekfunctie, en buddy’s voor vragen. Resultaat: snellere inwerking én minder irritatie. Niet alleen bij Gen Z, maar bij álle nieuwe medewerkers.
De nieuwe werk-privé balans
Werken naast school is in Nederland zo vanzelfsprekend dat we er nauwelijks bij stilstaan. Bijna de helft van alle 15-jarigen heeft een bijbaan. Dat lijkt normaal, totdat je de cijfers vergelijkt met andere EU-landen. Nederlandse jongeren werken gemiddeld twee keer zoveel als leeftijdsgenoten elders in Europa.
Die vroege arbeidsdeelname heeft meerdere oorzaken. Het leenstelsel speelde een grote rol: zonder basisbeurs moesten studenten zelf in hun levensonderhoud voorzien. Maar ook cultureel draagt Nederland bij: werken wordt gezien als goed voor zelfstandigheid en cv-opbouw.
Het effect is tweeledig. Enerzijds ontwikkelt Gen Z vroeg vaardigheden in timemanagement, verantwoordelijkheid en prioriteren. Ze leren schakelen tussen rollen: werknemer, student, vriend, hobbyist. Die flexibiliteit is waardevol.
Anderzijds leidt het tot een patroon dat later doorwerkt: verdeelde aandacht wordt de norm. Gen Z is gewend aan constant wisselen tussen taken en contexten. Diepgaande focus op één ding (een studie, een project, een functie) hebben ze minder geoefend. Best logisch dus dat ze scherp zijn op hun werktijden en overwerk: er is meer in het leven dan die ene baan.
Deze houding veroorzaakt soms spanning op de werkvloer en in het onderwijs. Gen Z vindt extra uren maken niet vanzelfsprekend en parttime werken een prima keuze.
Voor werkgevers is het uitdagend om hierop passende antwoorden te vinden.
Iedere generatie verdient zijn plek
Dit soort stereotypen zijn niet nieuw. De criticasters van vandaag kregen toen ze jong waren zelf ook veel kritiek (met bijnamen als Generatie NiX en de patatgeneratie).
Het laat vooral zien dat iedere jonge generatie zijn plek moet verdienen in de maatschappij. En iedere keer weer blijkt dat wat eerst als problematisch wordt gezien, later wordt erkend als noodzakelijke verandering. De werkweek van 40 uur die nu normaal lijkt? Daar vochten eerdere generaties voor. Flexibel werken? Dat kwam er ook niet vanzelf.
Gen Z dwingt ons opnieuw na te denken over wat normaal is. Ze geven ons signalen waar ons huidige systeem knelt.
In plaats van te oordelen, kunnen we ons afvragen: wat kunnen generaties van elkaar leren? Oudere generaties brengen ervaring en structuur. Gen Z brengt flexibiliteit en technologische vaardigheid.
Samen kunnen ze organisaties toekomstbestendig maken, als we bereid zijn oog te hebben voor elkaars belangen.
Samenwerken met Generatie Z
Wil je binnen je organisatie kennis delen over Gen Z en de basis leggen voor een goede samenwerking tussen generaties?
Kies voor een presentatie of workshop die aansluit bij jouw situatie. Vraag vrijblijvend een voorstel.
Meest gestelde vragen
Wat is Generatie Z?
Generatie Z (ook wel Gen Z genoemd) omvat mensen geboren tussen 2000 en 2015. In Nederland telt deze generatie ruim 3,1 miljoen personen. De eerste Z’ers zijn jong-volwassen en krijgen een steeds grotere rol op de arbeidsmarkt, terwijl de laatst geboren Z’ers nog als adolescent in de schoolbanken zitten.
Wat zijn de belangrijkste kenmerken van Generatie Z?
Generatie Z kenmerkt zich door vijf belangrijke eigenschappen: ze verwachten directe feedback als basis voor groei, communiceren het liefst visueel via beeld en video, vragen om transparantie in waarom iets gevraagd wordt, zien groei als levensdoel, en combineren idealisme met een pragmatische aanpak. Ze zijn opgegroeid in een digitale wereld en hebben hun identiteit gevormd tijdens turbulente tijden zoals de coronapandemie.
Is Generatie Z lui?
Nee, zeker niet! Bijna de helft van alle 15-jarigen in Nederland heeft een bijbaan. Veel meer dan voorgaande generaties. Nederlandse jongeren werken bovendien gemiddeld twee keer zoveel als leeftijdsgenoten elders in Europa.
Z’ers houden al vanaf jonge leeftijd verschillende ballen in de lucht (school, bijbaan, vrienden, hobby’s). Dat maakt wel dat ze scherp zijn op werktijden: als je activiteiten wilt combineren, dan is timemanagement belangrijk.
Hoe werk je succesvol samen met Generatie Z?
Succesvolle samenwerking met Gen Z vraagt om aanpassing van traditionele werkstructuren. Maak processen toegankelijk en visueel, bied duidelijke groeipaden, geef regelmatige feedback (niet alleen aan het eind), leg uit waarom dingen gevraagd worden, en respecteer grenzen tussen werk en privé.
In plaats van hun gedrag te veroordelen als respectloos, is het waardevol om je te verwonderen: waarom handelt Gen Z zo? Hun gedrag is vaak logisch verklaarbaar vanuit hun vormende ervaringen.