Hoe houd je kwetsbare ouderen in beweging? De organisatie Sportfondsen beantwoordt deze vraag met een origineel project: ‘Jong & Oud: Samen in het water’. Het project loopt inmiddels vier jaar.
Tijd voor Generationjourney.nl om in gesprek te gaan met één van de initiatiefnemers: Sebo Luursema. Het werd een boeiend gesprek over inspireren, problemen oplossen en heel veel sportplezier.
Sportfondsen staat voor een vitaal Nederland. De organisatie beheert verschillende sportaccommodaties, zoals sporthallen en zwembaden. Sebo Luursema is regiomanager bij Sportfondsen en is nauw betrokken bij de organisatie van het project: ‘Jong & Oud: Samen in het water’.
Het doel: kwetsbare ouderen in beweging
Hij vertelt: “Het doel van het project is om kwetsbare ouderen in beweging te krijgen. Het gaat dan om ouderen (meestal 80+) die de regie verliezen en niet meer helemaal zelfstandig kunnen wonen. Deze ouderen kunnen weer zwemmen, door ze één op één te koppelen aan studenten. Jong & oud samen dus.”
Waar komen die studenten vandaan?
“We zijn begonnen met studenten van het CIOS. Op één van onze locaties zitten we namelijk samen met de CIOS-opleiding [Centraal Instituut Opleiding Sportleiders]. Later zijn ook studenten van de ROC-opleiding Sport & Beweging mee gaan doen. Deze activiteit maakt nu deel uit van hun curriculum. Door de inzet van de studenten en de vrijwilligers, bieden we dit programma nu vaker aan. Elke vier tot zes weken en op verschillende locaties.”
Hoe is het idee ontstaan?
“We bedachten het bij een kop koffie” vertelt Sebo. “Sportfondsen bestaat bijna 100 jaar en het idee van de oprichter was: Heel Nederland leren zwemmen. Dat is nog steeds actueel. Daarnaast geloven we in vitaliteit.” Dat is een mooie motivatie, maar hoe zit het financieel? “We proberen het kostendekkend te krijgen. Het gaat ons om de maatschappelijke betekenis.”
Het doel van het project is om kwetsbare ouderen in beweging te krijgen door ze één op één te koppelen aan studenten. Jong & oud samen dus.
Voor de financiering werkt Sportfondsen met gedeelde kosten. “De ouderen geven een bijdrage en ook de gemeente helpt mee. En we werken dus met vrijwilligers. Dit zijn mensen die allerlei achtergronden hebben. Sommigen zitten zonder werk maar hebben zelf een eigen bedrijf gehad. Of ze waren ICT’er of werkten in één van de winkels op Schiphol. Ik vind het mooi te zien dat alle soorten mensen zich als vrijwilliger willen inzetten.”
Creatieve oplossingen voor praktische problemen
De vervoerskwestie
Het vervoeren van 25 ouderen naar het zwembad was een groot vraagstuk. Hier moest Sportfondsen creatief mee omgaan. Sebo legt dit uit: “Gemeenten zijn vaak bereid financieel bij te dragen aan dit soort projecten. Ze betalen alleen niet mee aan vervoer. Dan denk je: we moeten iets huren. Of toch niet?
We keken naar buiten en zagen de kinderopvangbusjes staan. Die komen om acht uur aan en blijven tot half twaalf staan wachten. Nu mogen we die busjes inzetten om de ouderen naar het zwembad te brengen!”
Van A tot Z plannen
Sportfondsen zat niet alleen met de vervoerskwestie. Wie van de ouderen had nog zwemkleding? Sommigen hadden al meer dan twintig jaar niet meer gezwommen. En hoe komen ze in het water? Hoe voorkomen we wachtrijen rondom het zwembad?
“Je moet het van A tot Z plannen”, tipt Sebo. “We hebben op de tekentafel nagedacht over veel wat nodig is, waaronder vervoer. Ook hebben mensen geen badkleding en slippers meer, dat moesten we kopen. En hoe komen ze in het water? We maken gebruik van een lift die daarbij helpt. Hiermee kan één persoon tegelijk het water in. Maar hoe voorkom je dat er een lange rij ontstaat? Daar hebben we allemaal over nagedacht.”
Ging alles in één keer goed? “We hebben eerst een pilot gedaan. Hierbij loop je nog tegen dingen aan. Eén oudere zei bijvoorbeeld tegen een van de studenten: ‘ik ben klaar, ik ga naar de kleedruimten’. De student zei: ‘oké!’ Zoiets mag niet gebeuren, want de student moet de oudere ook begeleiden naar de kleedkamers zodat deze niet valt. Deze mensen hebben gedurende de hele dag begeleiding nodig.”
Resultaten en mooie verhalen
Wat is het resultaat van ‘Jong & Oud: Samen in het water’? Natuurlijk komen de ouderen op een ontspannen manier, namelijk in het water, in beweging. Ook is er een sociale context gecreëerd waarbij jong en oud samenwerken en converseren. En hopelijk rollen er een paar studenten door naar bijvoorbeeld paramedische zorg.
Sebo weet te vertellen dat veel studenten hun opleiding ingaan met een duidelijk toekomstbeeld. Ze zien zichzelf later werken in de topsport of bij een sportvereniging. Terwijl er in de zorg een grote behoefte is! Via ‘Jong & Oud’ maken de studenten in ieder geval kennis met deze doelgroep! “Ik zie altijd 50 stralende gezichten in het water.”
Naast lichamelijke beweging genieten de ouderen ook. Sebo vertelt: “Er deed een echtpaar mee dat niet meer samenwoont. Zij woont begeleid, hij woont op zichzelf. Samen hebben ze meegedaan en beleefden daardoor weer een heel mooi moment samen! Ook is er een oudere vrouw die weinig contact heeft met haar kleinkind. In het zwembad heeft ze dan een heel leuk gesprek met een van de studenten!”
Weer een andere dame loopt dagen na het zwemmen nog rond met een foto. Ze staat hier samen op met een van de studenten. Niet zomaar een volgens haar, want ‘ik had de knapste!’ riep ze uit.
Een gouden tip voor succes
Sebo heeft ook gemerkt dat er soms blokkades zijn. Zo hadden ze de vervoerskwestie die ervoor had kunnen zorgen dat het hele feest niet door zou gaan. Ook de ouderen zeiden soms ‘ik kan het niet meer, zwemmen’. Een ander durfde niet mee met het busje. “We gaan dan met ze in gesprek om het op te lossen”, aldus Sebo. Wat is zijn tip? “Je ziet soms allerlei beren op de weg. Probeer ze op te lossen!”
CIOS
CIOS staat voor Centraal Instituut Opleiding Sportleiders. Het is een onderwijsinstelling die opleidingen verzorgt in de sport- en bewegingssector, zoals sportkunde, fysiotherapie en bewegingsagogiek.
Inspiratie voor effectieve samenwerking
Wat is de zin en onzin van generatiedenken en hoe ga je in de praktijk met generatieverschillen om?
Wat is het project ‘Jong & Oud: Samen in het water’?
Het is een project van Sportfondsen waarbij kwetsbare ouderen (meestal 80+) één op één gekoppeld worden aan studenten om samen te zwemmen. Het doel is om ouderen die de regie verliezen weer in beweging te krijgen en sociale contacten te stimuleren.
Welke studenten doen mee aan het project?
Het project werkt samen met studenten van het CIOS (Centraal Instituut Opleiding Sportleiders) en studenten van de ROC-opleiding Sport & Beweging. Deze activiteit maakt deel uit van hun curriculum en wordt elke vier tot zes weken aangeboden.
Hoe wordt het project gefinancierd?
Het project werkt met gedeelde financiering. De ouderen geven een bijdrage, gemeenten helpen financieel mee, en er wordt gewerkt met vrijwilligers. Sportfondsen probeert het kostendekkend te krijgen, waarbij de maatschappelijke betekenis voorop staat.
Welke praktische uitdagingen kwamen er bij het project?
De grootste uitdagingen waren vervoer (opgelost door kinderopvangbusjes in te zetten), het aanschaffen van zwemkleding en slippers, het veilig in het water krijgen van ouderen met een lift, en zorgen voor adequate begeleiding tijdens het hele bezoek.
Wat zijn de resultaten van het project?
Ouderen komen op een ontspannen manier in beweging, er ontstaan waardevolle sociale contacten tussen jong en oud, en studenten maken kennis met de zorgdoelgroep. Het project zorgt voor veel vreugde bij zowel ouderen als studenten.
